การคัดแยกจุลินทรีย์จากบ่อบำบัดน้ำเสียของโรงงานอุตสาหกรรม เพื่อศึกษากลไกทางชีวเคมีที่จุลินทรีย์ใช้ในการบำบัดน้ำเสีย

การคัดแยกจุลินทรีย์จากบ่อบำบัดน้ำเสียของโรงงานอุตสาหกรรม
เพื่อศึกษากลไกทางชีวเคมีที่จุลินทรีย์ใช้ในการบำบัดน้ำเสีย

อาจารย์ประดับรัฐ  ประจันเขตต์

ปัจจุบันได้มีการใช้จุลินทรีย์ในการบำบัดน้ำเสียจากโรงงานอุตสาหกรรมอย่างแพร่หลาย เนื่องจากมีต้นทุนต่ำ ทำได้ง่าย ประหยัดพลังงาน เมื่อจุลินทรีย์บำบัดน้ำเสียทำงานได้เต็มที่ก็จะทำให้ปฏิกิริยาย่อยสลายเกิดขึ้นได้อย่างสมบูรณ์ ของเสียหรือกลิ่นเน่าเหม็นก็จะถูกกำจัดไปในที่สุด

นักวิจัยจากคณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี ประกอบด้วย ดร.ดลนภา แก้วภา นายประดับรัฐ ประจันเขตต์ และนายวรกวี ชุมวรฐายี จึงได้ทำวิจัย คัดแยกจุลินทรีย์จากบ่อบำบัดน้ำเสียของโรงงานอุตสาหกรรมเพื่อนำมาใช้ในกระบวนการบำบัดน้ำเสียในโรงงานอย่างมีประสิทธิภาพ

เนื่องจากการใช้จุลินทรีย์ในการบำบัดน้ำเสียจากโรงงานอุตสาหกรรมยังคงมีข้อจำกัดคือ น้ำเสียที่เกิดขึ้นนั้นไม่ควรมีความเข้มข้นของเกลือสูง หรือมีสารเคมีและโลหะหนักในปริมาณมาก ตลอดจนมีความเป็นกรด-เบส และค่าซีโอดี (COD) และบีโอดี (BOD) สูง เพราะสภาวะต่างๆ เหล่านี้จะไปทำลายจุลินทรีย์ ซึ่งจะมีผลทำให้การบำบัดน้ำเสียด้วยจุลินทรีย์ไม่ได้ผล การใช้จุลินทรีย์บำบัดน้ำเสียจึงเหมาะที่จะใช้กับโรงงานที่ผลิตหรือใช้วัตถุดิบที่เป็นสารอินทรีย์ เช่น โรงงานปลาป่น โรงงานปลา โรงงานน้ำมันพืช เป็นต้น

ซึ่งหากสามารถคัดแยกจุลินทรีย์ที่มีคุณสมบัติพิเศษ สามารถดำรงชีวิตอยู่ภายใต้สภาวะแวดล้อมที่รุนแรงในน้ำเสียของโรงงานออกมาได้ จะทำให้เกิดประโยชน์ในการนำจุลินทรีย์นี้มาศึกษาถึงกลไกหรือกิจกรรมทางชีวเคมีที่จุลินทรีย์ใช้ในการกำจัดของเสียและสารพิษต่างๆ ความรู้ที่ได้นั้นสามารถนำมาประยุกต์ใช้จุลินทรีย์กลุ่มนี้ในการบำบัดน้ำเสียจากโรงงานอุตสาหกรรมประเภทอื่นๆ ได้มากขึ้น

 ในการวิจัยจะมุ่งเน้นที่จะค้นหาและคัดแยกจุลินทรีย์ที่มีความสามารถพิเศษในการดำรงชีวิตในน้ำเสียจากโรงงานอุตสาหกรรม โดยเก็บตัวอย่างจากส่วนต่างๆ ของขั้นตอนการบำบัดน้ำเสีย ตลอดจนศึกษาถึงกิจกรรมทางชีวเคมีที่แบคทีเรียใช้ในการกำจัดของเสียและใช้ในการดำรงชีวิตภายใต้สภาวะแวดล้อมต่างๆ การทดลองนี้จึงเป็นการบุกเบิกเพื่อหาจุลินทรีย์ที่มีความสามารถพิเศษทางปฏิกิริยาชีวเคมี รวมทั้งอาจเป็นการค้นพบจุลินทรีย์สายพันธุ์ใหม่ๆ

จากการลงไปเก็บตัวอย่างและศึกษาคุณภาพน้ำของโรงงานอุตสาหกรรม 3 แหล่ง คือ โรงงานแปรรูปแป้งมันสำปะหลัง โรงงานผลิตสุราแช่พื้นบ้าน และโรงงานผลิตเส้นใยสังเคราะห์ น้ำจากตัวอย่างทั้ง 3 โรงงานมีค่าซีโอดีเกินค่ามาตรฐานน้ำทิ้งโรงงานอุตสาหกรรมตามข้อกำหนดมาตรฐานควบคุมการระบายน้ำทิ้งจากแหล่งกำเนิดประเภทโรงงานอุตสาหกรรมและนิคมอุตสาหกรรม (2539) ลักษณะทางกายภาพของน้ำทั้ง 3 แหล่งมีสีดำ และมีกลิ่นเหม็น ผลการคัดแยกแบคทีเรียที่มีประสิทธิภาพจากตัวอย่างน้ำของโรงงานอุตสาหกรรมต่างๆ สามารถคัดแยกแบคทีเรียบริสุทธิ์ได้ 14 ไอโซเลต โดยได้จากโรงงานแปรรูปแป้งมันสำปะหลัง 6 ไอโซเลต โรงงานผลิตสุราแช่พื้นบ้าน 4 ไอโซเลต และโรงงานผลิตเส้นใยสังเคราะห์ 4 ไอโซเลต


การทดสอบกลไกทางชีวเคมีในการกำจัดของเสีย ทดสอบประสิทธิภาพการย่อยสารอินทรีย์ของ 3W5 ในระบบบำบัดจำลองระดับห้องปฏิบัติการ และจากการทดสอบสมบัติทางชีวเคมีบางประการ พบว่าใกล้เคียงแบคทีเรียสกุล Bacillus ซึ่งเป็นแบคทีเรียที่มามารถพบได้ในแหล่งน้ำเสียและน้ำธรรมชาติ สามารถย่อยสลายสารอินทรีย์ในแหล่งน้ำทำให้คุณภาพน้ำดีขึ้น

เมื่อสามารถจำแนกชนิดของจุลินทรีย์ที่มีคุณสมบัติในการกำจัดสารที่เป็นพิษต่อสิ่งแวดล้อมแล้ว จึงเป็นเรื่องที่สะดวกมากขึ้นที่จะนำเอาจุลินทรีย์ชนิดนั้นไปเพาะเลี้ยงและนำกลับมาใช้ในการบำบัดน้ำเสียในโรงงานอุตสาหกรรมที่เป็นแหล่งปล่อยน้ำเสียที่อาจจะมีการปนเปื้อนออกสู่แหล่งน้ำภายนอกต่อไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ

………จึงเป็นประโยชน์ต่อสิ่งมีชีวิต ทั้งพืช และสัตว์ และสิ่งแวดล้อมเป็นอย่างมาก………

Permanent link to this article: http://www.sci.rmutt.ac.th/research/?p=596