หลักการและเหตุผล

ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา

ในปัจจุบันการศึกษาเรียนรู้ของคนเรา มีแหล่งความรู้อยู่มากมายหลากหลาย ที่ให้เราสามารถศึกษา ค้นคว้า เพื่อเสริมสร้างและพัฒนาความรู้ความคิด และพฤติกรรมของตนเอง เพื่อนำมาใช้ในการพัฒนาครอบครัวและสังคม ซึ่งในสังคมไทยเรานั้นจะมีประชาชนอยู่บางกลุ่มที่ยังขาดโอกาส ในการศึกษาเรียนรู้ คือผู้บกพร่องทางด้านร่างกาย โดยเฉพาะผู้ที่มีความบกพร่องทางการเห็นหรือ คนตาบอด ที่จะด้อยโอกาสมากกว่าผู้บกพร่องทางด้านอื่นๆ เพราะสูญเสียประสาทสัมผัสทางด้าน การเห็น

จากร่างกฎกระทรวง ออกตามความใน พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ คนพิการที่ได้จดทะเบียนตาม พ.ร.บ.การฟื้นฟูสมรรถภาพคนพิการ 2534 หรือบุคคลที่สถานศึกษารับรองว่า เป็นคนพิการที่มี   ความต้องการความจำเป็นทางการศึกษาตามระเบียบกระทรวงศึกษาธิการ มีสิทธิได้รับสิ่งอำนวย ความสะดวก สื่อทางการศึกษา บริการต่าง ๆ ที่ช่วยสนับสนุน และความช่วยเหลืออื่นใดทางการศึกษาที่ช่วยส่งเสริม และสนับสนุนการเรียนการสอนของคนพิการ และยังมีสิทธิได้รับการจัดสรรงบประมาณ และทรัพยากรทางการศึกษาที่เหมาะสม และสอดคล้องกับความจำเป็นในการจัดการศึกษา โดยคำนึงถึงความเสมอภาคและเป็นธรรม เพื่อเป็นส่วนหนึ่งในการช่วยให้เทคโนโลยีที่มีเข้าถึงบุคคล  ทุกประเภท ผู้บกพร่องทางการเห็นหมายถึง ผู้ที่มีความบกพร่องทางการรับรู้ภาพและแสง โดยแบ่งระดับการมองเห็นออกเป็น 10 ระดับ ระดับ 0 จะหมายถึงผู้มีสายตาปกติ ระดับการมองเห็นที่ 1 และ 2  หมายถึงผู้มีสายตาเลือนราง โดยจะมีระดับการรับรู้แสงได้ต่ำกว่า 6 ใน 60 ส่วนของบุคคลที่ สายตาปกติ และตั้งแต่การมองเห็นระดับที่ 3 ขึ้นไปจนถึงระดับที่ 9 จะหมายถึง คนตาบอดซึ่งจะมีระดับการรับรู้แสงได้ต่ำกว่า 3 ใน 60 ส่วนของบุคคลที่สายตาปกติ (WHO, 2560)

สำหรับผู้บกพร่องทางการเห็นการรับรู้หรือการใช้ประโยชน์จากหนังสือ หรือสื่อสารสนเทศต่างๆ เป็นไปไม่ได้เลย ดังนั้นการการนำเครื่องมือสำคัญที่ช่วยเสริมสร้างการเรียน ทักษะ ของผู้บกพร่องทางการเห็น คืออักษรเบรลล์ ที่มีลักษณะเป็นตัวหนังสือแบบจุดนูนเล็ก ๆ ประกอบไปด้วย จุด 6 ตำแหน่ง ใน 1 ช่วงเรียกว่าเซลล์ ซึ่งถูกประดิษฐ์ขึ้นมาเพื่อผู้พิการทางสายตาที่ไม่สามารถใช้สายตาในการอ่าน โดยเป็นการใช้มือสัมผัสจุดในการอ่าน ซึ่งการที่จะเข้าใจความหมายของอักษรเบรลล์ว่าลักษณะและตำแหน่งจุดแบบใดแทนอักษรหรือสัญลักษณ์แบบใดเป็นเรื่องที่ผู้บกพร่องทางการเห็นต้องใช้ความพยายามและระยะเวลาในการเรียนรู้ที่ใช้ความจำเป็นสำคัญโดยเฉพาะในกรณีของคนที่ไม่ได้มีความบกพร่องทางการเห็นมาตั้งแต่กำเนิดจะมีทักษะในการสัมผัสที่ด้อยกว่า ผู้ที่มีการบกพร่องทางการเห็นมาตั้งแต่กำเนิด สำหรับการประดิษฐ์อักษรเบรลล์ สามารถทำการบันทึกและแสดงผลอักษรเบรลล์แบบดั้งเดิม โดยการใช้เหล็กแหลมที่เรียกว่า “สไตเลท”(Stylus) บนแผ่นรองเขียนที่เรียกว่า “สเลท”(Slate) โดยมีวิธีการเรียนการสอนใช้วิธีการสัมผัสและท่องจำ (ศิริวรรณ,  2550) ซึ่งยังคงมีกลุ่มบุคคลที่บกพร่องทางด้านร่างกายอีกประเภทหนึ่งคือ ผู้บกพร่องทางการได้ยิน ได้แก่บุคคลที่สูญเสียการได้ยินตั้งแต่ระดับหูตึงน้อยจนไปถึงหูหนวก ซึ่งส่งผลให้ผู้บกพร่องมีปัญหาในการพูดได้น้อยและปัญหาในการปรับตัวแก่ผู้อื่น เนื่องจากไม่สามารถได้ยินทำให้สื่อสารกับผู้อื่นไม่เข้าใจ อาจส่งผลต่อพฤติกรรมที่แสดงออกมา เช่นไม่สามารถปฏิบัติตามคำสั่งได้ และพูดไม่ชัดทำให้ต้องมีการใช้ภาษามือเพื่อการสื่อการ และถ่ายทอดอารมณ์แทนการพูด

นอกจากผู้บกพร่องทางการเห็นและได้ยินที่ได้กล่าวไปยังยังข้างต้นแล้ว ยังมีประชาชนอีกกลุ่มหนึ่งที่ในปัจจุบันการเรียนรู้และการใช้ชีวิตประจำวันที่มีลำบาก คือผู้บกพร่องทางจิตใจ หรือพฤติกรรม รวมทั้งผู้ป่วยออทิสติก สมาคมแพทย์เวชปฏิบัติทั่วไปหรือเวชศาสตร์ครอบครัวได้ให้ความหมายของผู้บกพร่องทางจิตใจว่า “การที่บุคคลมีข้อจำกัดในการปฏิบัติกิจกรรมในชีวิตประจำวันหรือเข้าไปมีส่วนร่วมในกิจกรรมทางสังคมซึ่งเป็นผลมาจากความบกพร่องหรือความผิดปกติทางจิตใจหรือสมองในส่วนการรับรู้ อารมณ์ หรือความคิด” และให้ความหมายของออทิสติกว่า “การที่บุคคลมีความจำกัดในการปฏิบัติกิจกรรมในชีวิตประจำวันหรือการเข้าไปมีส่วนร่วมในกิจกรรมทางสังคม ซึ่งเป็นผลมาจากความบกพร่องทางพัฒนาการทางด้านสังคม ภาษา และสื่อความหมายพฤติกรรมและอารมณ์ โดยมีสาเหตุมาจากความผิดปกติทางสมอง”  ซึ่งความผิดปกติของผู้บกพร่องกลุ่มนี้ส่งผลให้มีการดำเนินชีวิตแบบผู้คนปกติเป็นไปอย่างยากลำบาก ทั้งในด้านการศึกษาเรียนรู้ ไม่ว่าจะเป็นการสร้างและคงไว้ซึ่งความสัมพันธ์ที่ดีต่อบุคคลอื่นในสังคม

ดังนั้นทีมผู้วิจัยได้ตระหนักถึงปัญหาที่กล่าวมาข้างต้น จึงได้มีการมุ่งวิจัยเพื่อพัฒนาหนังสือเสียงสัตว์ฉบับรูปเล่มและฉบับเว็บไซต์สำหรับผู้บกพร่องทางการเห็น ที่ช่วยในการเรียนรู้ของผู้บกพร่องทางร่างกายและจิตใจ โดยผู้วิจัยได้มีการค้นคว้าเทคโนโลยีมาพัฒนาหนังสือ ซึ่งมีอักษรเบรลล์ที่ช่วยในการเรียนรู้และเพิ่มทักษะในการอ่านแก่ผู้บกพร่องทางการเห็น สามารถบรรยายเสียงได้ที่ช่วยเพิ่มทักษะทางด้านการฟังแก่ผู้บกพร่องทางการเห็น และนำแบบจำลองสัตว์สามมิติที่ช่วยในการรับรู้โดยการสัมผัสแก่ผู้บกพร่องทางการเห็น ซึ่งผู้บกพร่องทางด้านจิตใจก็สามารถศึกษาจากภาพได้ รวมทั้งมีสื่อหรือข้อความที่คนปกติที่สนใจ สามารถศึกษาได้เช่นกัน ในการเลือกเนื้อหาที่จะมาจัดทำหนังสือนั้นทีมวิจัยได้ทำการปรึกษา รศ.ดร. สุวรินทร์  ปัทมวรคุณ สาขาวิชาเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ที่มีประสบการณ์ในการดำเนินงานการศึกษาและสำรวจข้อมูลทั้งจากโรงเรียนที่ต้องเดินทางไปพบกับครูผู้สอนและนักเรียนผู้บกพร่องทางการเห็น คือ โรงเรียนธรรมิกวิทยาเพชรบุรี และโรงเรียนสอน   คนตาบอดกรุงเทพฯ รวมทั้งโรงเรียนต่าง ๆ เช่น อยู่ภายใต้มูลนิธิธรรมิกชนเพื่อคนพิการที่มีการสอนนักเรียนผู้บกพร่องทางการเห็น ซึ่งทำให้ทางทีมผู้วิจัยได้ทราบถึงความต้องการซึ่งจะตรงกับความต้องการของครูผู้สอนและนักเรียนผู้บกพร่องทางการเห็น จากนั้นนำมาประยุกต์ใช้เพื่อสร้างหนังสือที่เหมาะสม ที่ช่วยเสริมสร้างความรู้ และความเพลิดเพลินที่ช่วยพัฒนาความคิด อารมณ์และพฤติกรรม รวมทั้งเพิ่มพูนศักยภาพแก่ผู้บกพร่องทางร่างกายและผู้บกพร่องทางจิตใจ

 

วัตถุประสงค์ของโครงการวิจัย

เพื่อสร้างหนังสือเสียงสัตว์ฉบับรูปเล่มและเว็บไซต์สำหรับผู้บกพร่องทางการเห็นฉบับต้นแบบที่ช่วยเสริมสร้างประสบการณ์ แก่ผู้บกพร่องทางการเห็นได้รับความรู้และความเพลิดเพลิน

 

ขอบเขตของโครงงานวิจัย

หนังสือเสียงสัตว์ฉบับรูปเล่มที่เป็นฉบับต้นแบบสามารถใช้งานได้จริง ประกอบไปด้วยข้อมูลสัตว์ที่เป็นอักษรเบรลล์สำหรับผู้บกพร่องทางการเห็นและเนื้อหาธรรมดา เสียงร้องของสัตว์ในธรรมชาติ และนิทานเกี่ยวกับสัตว์พร้อมเสียงดนตรีประกอบ โดยเสียงบรรยายข้อมูลสัตว์ที่เป็นเสียงพูด (Text to Speech) สำหรับผู้บกพร่องทางการเห็นที่ตาบอดสนิทและตาบอดเลือนราง

หนังสือเสียงฉบับเว็บไซต์ ประกอบไปด้วยข้อมูลสัตว์ที่บอกชื่อวิทยาศาสตร์ ลักษณะทางกายภาพของสัตว์ อุปนิสัย แหล่งที่อยู่ เสียงร้องของสัตว์ในธรรมชาติ และนิทานเกี่ยวกับสัตว์พร้อมเสียงดนตรีประกอบ และคติสอนใจเพื่อสร้างความเพลิดเพลินแก่ผู้ใช้งาน ผู้บกพร่องทางการเห็นสามารถใช้งานได้โดยการฟังเสียงซึ่งมีโปรแกรมอ่านหน้าจอออกมาในรูปแบบของเสียง (Screen- Reader) และสามารถปรับเปลี่ยนขนาดของตัวอักษรและสีของพื้นหลังได้เพื่อให้มีความเหมาะสมกับ ผู้บกพร่องทางการเห็นแบบเลือนราง

 

กลุ่มเป้าหมายของโครงการวิจัย

          หนังสือเสียงสัตว์ฉบับรูปเล่มและเว็บไซต์สำหรับผู้บกพร่องทางการเห็นออกแบบโดยคำนึงถึงหลักการออกแบบที่เป็นสากล (Universal Design) ทำให้ผู้บกพร่องทางการเห็นสามารถใช้งานได้

1,028 total views, 1 views today